شمس الدين حافظ
509
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
425 - « صفاى خلوت خاطر » مرا عهديست با جانان كه تا جان در بدن دارم * هوادارانِ كويش را ، چو جانِ خويشتن دارم صفاى خلوتِ خاطر از آن شمع چِگِل جويم * فروغِ چشم و نورِ دل از آن ماهِ ختن دارم به كام و آرزوىِ دل چو دارم خلوتى حاصل * چه فكر از خُبثِ بدگويان ميانِ انجمن دارم مرا در خانه ، سروى هست كاندر سايهء قدّش * فراغ از سروِ بستانىّ و شمشادِ چمن دارم گرم صد لشكر از خوبان به قصدِ دل كمين سازند * به حمد اللّه و المنّة بُتى لشكرشكن دارم سِزد كز خاتمِ لعلش ، زنم لافِ سليمانى * چو اسمِ اعظمم باشد ، چه باك از اهرمن دارم الا اى پيرِ فرزانه ، مكن عيبم ز ميخانه * كه من در تركِ پيمانه ، دلى پيمانشكن دارم خدا را اى رقيب امشب ، زمانى ديده برهم نِه * كه من با لعلِ خاموشش ، نهانى صد سخن دارم چو در گلزارِ اقبالش خرامانم به حمد اللّه * نه ميلِ لاله و نسرين نه برگِ نسترن دارم به رندى شهره شد حافظ ، ميانِ همدَمان ليكن * چه غم دارم كه در عالم قوام الدّين حسن دارم * توضيحات : هواداران ( دوستان ) چگل ( محلى است در نزديك ختن و تركستان شرقى كه زن و مرد آن بسيار زيبا هستند و نام يك كليسا كه در آنجا مىباشد ) شمع چگل ( تشبيه - ماه ختن - محبوب و يار ) كام ( آرزو ) خبث ( بدنفسى - پليدى ) انجمن ( جمع - محفل ) سرو ( يار - همسر حافظ ) معنى بيت ( 4 ) ( در خانهام همسرى سرو قامت دارم كه در سايه قامت بلند و موزون او از سرو بوستان و شمشاد و چمن بىنياز هستم ) معنى بيت ( 5 ) ( موقوف به بيت چهارم است كه مىفرمايد : - اگر صد لشكر از محبوبان به قصد گرفتن دلم كمين سازند و بخواهند مرا عاشق كنند ، سپاس خداى را كه همسرى در خانه دارم كه در حسن و زيبايى بر همه سرور است و تمام زيبارويان خواستار سخن گفتن با او هستند ) خاتم لعل ( لب يار ) معنى بيت ( 6 ) ( شايسته است بواسطه داشتن لب لعل يارم به سبب تملك او ادعاى سليمانى بكنم زيرا اسم اعظم را دارم پس از شيطان پروايى ندارم ) پير فرزانه ( شيخ خردمند ) پيمانشكن ( توبهشكن ) خدا را ( براى رضاى خدا - تو را به خدا ) رقيب ( دشمن - نگهبان ) لعل ( لب يار ) برگ ( آرزو ) اقبالش ( اقبال محبوب ) خرامان ( با ناز راه رفتن ) قوام الدين حسن ( وزير محبوب ابو اسحاق اينجو ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - جنابعالى به قول و پيمان خود وفادار باشيد و به سخنان بيهوده و ياوهء ديگران كه گاه از روى حسادت و زمانى از بىخبرى مىباشد توجه مكنيد بلكه در انديشه تهيه مقدمات كار باشيد و با توكل بر خداوند متعال اقدام كنيد . 2 - به اراده ، علاقه ، سرعت عمل و تلاش خود متكى باشيد كه رقيبان در راهند . امكانات زندگى براى كار و مسايل ديگر براى جنابعالى از هر جهت مهياست و اين شما هستيد كه بايد تصميم بگيريد و گام برداريد . 3 - ترديد ، بيمارى خطرناكى است كه جلوى پيشرفت را مىگيرد درحالىكه اراده اسلحه قوى براى حركت و تلاش مىباشد . 4 - در آيندهاى نه چندان دور به مراد خود مىرسيد ، يكى از بستگان نزديك شما مشغول انجام معاملهاى است كه خيال مىكند زرنگى خواهد كرد درحالىكه طرف مقابل تا سينه ، سر او را كلاه خواهد گذاشت به او بگوييد مواظب باشد . 5 - خريدوفروش فعلا صلاح نمىباشد ، مسافرت مفيد است ، يكى از بستگان به شما سخت نيازمند است به كمك او بشتابيد زيرا شما را دوست دارد . به پدر و مادر احترام بگذاريد و به سخنان آنان گوش دهيد . 6 - فرزندم ، خداوند گوشها و چشمها را در سر قرار داده است تا تنها سخنان و تصاوير زيبا را بشنويد و ببينيد ، اينقدر از خود متشكر نباشيد ، همه قبول دارند كه شما محاسن زيادى داريد ولى براى ديگران نيز بايد اجازهء خودنمايى و اظهار وجود داشته باشد .